TÜKODER’den Açıklama: Yeni Türk Ticaret Kanunu ile Taşımacılara Yeni Sorumluluklar Geldi
Eşya ve Yolcu Taşımacılığında Tüketicilerin Yeni Hakları
Tüketiciler eşya taşıtmak istediklerinde taşıyıcı ile aralarında üç nüsha halinde bir taşıma senedi düzenlenir. Taşıma senedi düzenlenmemiş olsa dahi eşyanın taşıyıcıya teslimi, taşıma sözleşmesinin varlığına delil kabul edilir. İki tarafça imzalanan taşıma senedi, eşyanın taşıyıcı tarafından teslim alındığına ve dış görünüş itibarıyla iyi durumda bulunduğuna kanıt oluşturur; bu aşamadan sonra taşıyıcı “eşya kırıktı, çıkıktı” gibi gerekçeler ileri süremez. Taşıyıcı senedi düzenlemek istemezse tüketiciye bir yük senedi imzalayıp vermek zorundadır.
Ayrıca taşıyıcı, yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür. Aksi kararlaştırılmadıkça yükleme ve boşaltma için ek ücret istenemez. Gönderen taşıma sözleşmesini her zaman feshedebilir; ancak kararlaştırılan taşıma ücretinin üçte birini ödemekle yükümlüdür. Taşıma ücreti, eşyanın tesliminde ödenir.
Eşya Kaybı, Hasarı ve Gecikmelerde Tüketici Hakları
-
Gecikme Durumu: Eşya, taşıma süresini izleyen 20 gün içinde teslim edilmezse tüketici ona zayi olmuş gözüyle bakabilir ve tazminata hak kazanır.
-
Hasar ve Zıya Sorumluluğu: Taşıyıcı; eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek sürede meydana gelen zıya, hasar veya gecikmeden doğan zararlardan sorumludur. Kendi adamlarının veya yardımcılarının ihmal ve hatalarından da aynı şekilde sorumludur.
-
Tazminat Hesaplama: Zayi olan eşyanın değeri rayiç bedele göre hesaplanır. Taşıyıcı tazminatın yanı sıra zararın saptanması için yapılan zorunlu giderleri, taşıma ücretini iade eder; vergi ve diğer masrafları da karşılar.
-
Evden Eve Taşımacılık: Bir ev veya bürodan yapılacak taşımalarda taşıyıcı; mobilyaların sökülmesi, ambalajlanması, kurulması ile eşyaların yüklenip boşaltılmasından doğrudan sorumludur.
Gecikmelerde Bilet Parasının Üç Katı Tazminat
Taşıyıcı, yolcuları güvenli ve sağlıklı bir şekilde ulaştırmakla, çevre kirliliğine meydan vermemek için gerekli önlemleri almakla ve mevzuata uymakla yükümlüdür. Yolcu ise belirlenen kurallara uymak ve bilet parasını ödemek zorundadır.
Sefer, taşıyıcının kusuru veya ihmali sebebiyle yapılmamışsa yolcu tazminat isteyebilir. Yolcudan katlanması istenemeyecek düzeyde bir gecikme yaşanması durumunda yolcu sözleşmeden cayabilir; herhangi bir zarar ispat edilemese dahi mahkeme kararıyla bilet parasının üç misli tazminata hükmedilir.
Taşıyıcı; tarifede bulunmayan bir yerde durursa, sebepsiz yere güzergâh değiştirirse veya hedeflenen yere geç ulaşırsa yolcu sözleşmeden cayarak tazminat talep edebilir. Sefer bilet alımından ve hareketten sonra duraklarsa ya da kusur nedeniyle yolcu yolda inmek zorunda kalırsa, taşıma ücreti alınmaz, ödenmişse iade edilir. Yolcunun kişisel eşyaları ve bagajı üzerindeki kayıp veya hasar sorumluluğu da tamamen taşıyıcıya aittir.
Trafik Kazaları ve Çift Koltuk Satışına Yönelik Yaptırımlar
-
Kaza ve Ölüm Durumları: Taşıyıcı, yolcuların uğrayacağı kazalardan doğan zararları tazmin etmek zorundadır. Yolcunun kaza sonucu hayatını kaybetmesi hâlinde, desteğinden yoksun kalanlar da zararlarının tazminini isteyebilirler.
-
Aynı Koltuğun İki Kişiye Satılması: Bilette belirtilen yerin başkasına verilmesi, eş değer olmayan başka bir aracın sefere konulması, aracın erken hareket etmesi ya da ilk yardım malzemelerinin bulundurulmaması durumlarında, herhangi bir zarar aranmaksızın bilet parasının üç katı tazminat ödenir.
-
Yol Ortasında Yolcu İndirme: Hatalı hareket eden şoförler ve personel, tüketicilerin şikâyeti üzerine polis tarafından 100 TL ile 1.500 TL arasında idari para cezasıyla cezalandırılır.
Tüketicilere düşen en büyük görev; haklarına sahip çıkmak, bunları tüketici derneklerinden ve TÜKODER’den öğrenmek ve aramaktır. Unutulmamalıdır ki örgütlü tüketici haklarını korur, bilinçli tüketici ise geleceğine sahip çıkar.
TÜKODER Abana Şube Başkanlığı
