Fikret Oğuz'un Macaristan izlenimleri
Budapeste gezisi
gezmeye gittik. Tarihin buram buram koktugu bir sehir. Neresine gitseniz muhakkak bir yerinde tarihi goruyor
okuyorsunuz.
Biz Turkler
150 sene bu sehre hukmetmisiz. Aslinda
bu ulkeye hukmetmeyen de kalmamis gibi. 1000 seneden fazla bir tarihi , kendine
ozgu bir lisani olmasına ragmen hic
bagimsiz kalamamis hep baska devletlerin egemenligi altında kalmis bir ulke.
Hun Imparatoru Atilladan tutun da
Avusturya, almanya, osmanli, tekrar
Avusturya sonra yine Almanya, Sovyetler birligi derken sans eseri sovyetlerin
dagilmasi bir de bakmislar oratada
kalakalmislar. Tarihleri boyunca bagimsiz olamadiklari icin olsa gerek bu sefer de kendi istekleri ile Avrupa
birligine baglanivermisler. Iste ne
olduysa ondan sonra olmus. Simdilerde
Ruslarin kominizm rejimini bile nerdeyse arar olmuslar.
Cok geveze bir taksi soforumuz vardi . Bir
dokunduk bir daha durduramadik. Soforun anlattigi Macaristan tarihini
rehberimiz bile anlatamadi.
Osmanli
egemenliginde macaristandan
birseyler almamis , sadece vermis ve belkide en rahat ve guzel gunlerini o donemde yasamislar.
Osmanlinin zaten gittigi yerlerde oranin insanlarıni zorla asimile etme gibi
bir gayeleri de yoktu. Ama osmanli hakimiyetini Avusturyaya birakinca iste o zaman hayatin gerceklerini
gormeye baslamislar. En guzel araziler ,
binalar birden bire Avusturyalilar
tarafından yagmalanmis. Onlara o
donemlerde bir tek Almanya yakınlik
gostermis dertlerine deva olmak icin
calisiyor gorunmus. Bir de bakmislar
ikinci dunya savasinda Almanlar bir tek kursun bile atmadan Macaristani ele gecirmisler. Rusyaya karsi
Macaristandan cephe acmislar. Aynı oyunu Almanlar Osmanliya da birinci dunya
savasinda yapmislar bizi Rusya ile harbe
sokmuslardi.
Macarlar
Almanlarin yaninda savasmaya mecbur kalinca Rusya ve muttefikleri Budapestede tas tas ustunde birakmamislar.
Almanlar da Macaristan duserse Almanyanin da dusecegini bildiklerinden En buyuk
mudafasini budapestede yapınca gerisini siz dusunun.
Sonra
savas bitmis Macarlar da Almanlar
ile beraber yenik sayılmislar. 1945 ile 1956 senesine kadar bir
bosluk olmus bagimsiz gibi
kalmislar yikilan harabe olan Budapesteyi
onarmaya calismislar . Iste tam bu arada Ruslar Macaristana mudahale
etmisler ilk uc ay macar gencleri Macaristani savunmus hatta bir ara ruslari
puskurtmusler bile.
Ne yazik ki Macaristanin milliyetci gencleri Rus yanlisi hain Macar gencleri tarafından Rusyaya satilmislar ve Ruslar bu rus yanlisi kisilerin daveti uzerine tekrar gelmisler. Hem iceriden hem disaridan iki dusmana
karsi koyamiyan Macar bagimsizligi icin cirpinan gencler buyuk
bir katliama ugramislar. 300 bin
ile 400 bin arasi Macar ulkeyi terk
etmek durumunda kalmis , onbinlercesi ise Sovyet gizli servisi tarafından
iskenceler altında canlarini vermisler.
Bu gun budapestede TEROR Museum adi altında Ruslarin yaptıklari iskenceler ve iskence aletleri
sergileniyor. Rusya meraklilarina o
muzeyi ziyaret etmelerini tavsiye ederim . Gorsunler , gorsunler ki bizdeki
hainler basaramadiklari Turkiyeyi
Rusyaya peskes cekemedikleri icin dua etsinler.
Ruslar zenginlerin butun mal varliklarina
el koymus bu mallari fakir Macar halkı arasında paylastirmis. Bu
gun hala daha o mallar ruslarin paylastirdiklari kisiler tarafından
kullaniliyor. Bizim taksi soforu de bu mallardan birinde kiraci olarak
oturuyormus. Ama isin gercegi ise bambaska imis. Butun bu hengame bitince bir de bakmislar Macaristanin en guzel mulklerinde Sovyet gizli servisi ve polit buro uyeleri
oturur olmus. Kendileri ise 35 – 40 metrekare evlerde.
Iste herkez
bu duruma tam alismisken birden bire Sovyetler birligi cokuvermis. Bunlar ortada bagimsiz olarak kalivermisler. Ne yapacaklarini sasirip bu sefer kendi
istekleri ile Avrupa birligine
baglanivermisler.
Uzaktan davulun sesi guzel geldigi davulun yanına yaklasinca anlasilivermis. Malum Macaristan duz ve
Tuna nehrinin suladigi verimli bir arazi uzerinde kurulmus. Tam
misir ekecekler Fransiz ciftcisinin baskısi ile Buruksel hayır ekemezsin demis, Tamam biz aycicegi
ekecegiz demisler bu sefer de
Italyanin ciftcilerinin baskısi ile
Buruksel ekemezsin demis, Arpa yulaf ekelim demisler Ingilizler olmaz demis,
Hayvancilik yapalim demisler Fransiz,
Ingiliz, Alman ayaga kalkmis Olmaz
yapamazsin demisler. E eeee Sanayi de yok.
Anliyacaginiz Avrupa birliginin zengin ulkelerinin elinde oyuncak, iscileri ise asgari ucret 300 euroya modern
kole oluvermisler. Issizlik ise yuzde 12.5
ve artiyor . Macar Nufusu ise sadece
10 milyon.
Boyle bir ulkeyi gorunce yatip kalkip halimize sukurler olsun
diyorum. Bir de yaptıklarini hic begenmesem de Sayın Ecevite Turk Halkınin bir Tesekkur
borcu oldugunu dusunuyorum. Zira
Yunanistan ile Turkiyeyi de Avrupa
birligi icin cagirdiklarinda bu uyelige
karsi cikip halkımızı Avrupanin zengin devletlerine kole yapmadigi icin.
Bu arada Avrupa birligi diye
yanip tutusanlarin ilk once
Macaristana gitmelerini de oneriyorum tabii ki. Bakalim bu ulkeyi gordukten
sonra hala daha Avrupa birligi diyebilecekler mi ?
Bizim tatili sorarasaniz cok guzel gecti , Buz
gibi her gun yagmur yagan bir
Londradan 24 derece gunesli bir
Budapeste icimize bir ferahlik, sicaklik
Verdi . Doya doya bir tarih yasadik.
Bizden ise bir Gul Baba Turbesi kalmis
onu ziyaret ettik .Tertemiz bir sehir gorduk. Budapestenin en buyuk bulvari uzerindeki Hero Square cok yakın Turkiye buyukelciligini ziyaret ettik.
Calisanlari ile sohbet ettik. Tuna nehri uzerinde gemi ile tura katıldık. Anliyacaginiz mutlu mesut Geriye , Londraya donduk.
